تولید کاغذ در کشور؛ اما، اگر، شاید...

  • چهارشنبه, 28 تیر 1396 ساعت 09:54
  • منتشرشده در کاغذ

* محمود سمیعی

چین اولین کشور تولیدکننده کاغذ و ایرانیان بعد از فراگیری تولید کاغذ از چینی ها دومین کشور تولیدکننده کاغذ بودند که این صنعت را در بلخ و بخارا به راه انداختند. اما امروزه با پیشرفت کشورهای اروپایی و آمریکا به ویژه بعد از جنگ های جهانی غربی ها گوی سبقت در تولید کاغذ را از شرقی ها ربودند.

تولید کاغذ از دو منظر می تواند مورد توجه باشد؛ یکی از منظر فرهنگی در تولید کتاب و نشریات که موجب انتقال و ارتقای فرهنگی و بسیار مهم است، از طرف دیگر از نظر تولید سرانه ملی یا GDP است که تولید کاغذ می تواند نشانه ای از توسعه یافتگی باشد.

کاغذ در جهان

بر اساس آمارهای جهانی میزان مصرف کاغذ برای هر نفر در سال 55 کیلوگرم است. این عدد در کشورهای توسعه یافته مثل آمریکا، فرانسه و... به بیش از 200 کیلوگرم می رسد. در ایران میزان مصرف کاغذ 22 کیلوگرم است که 50 درصد کمتر از سرانه جهانی است و با کشورهای توسعه یافته فاصله معنی داری دارد. البته اگر بخواهیم خوش بینانه به این آمار توجه کنیم می توانیم بگوییم که ایران ظرفیت زیادی برای سرمایه گذاری و تولید کاغذ به عنوان یک شاخص توسعه یافتگی دارد.

کاغذ در ایران

ایران سالانه نیازمند 2 میلیون تن مواد سلولزی است که حدود یک تن آن را به صورت اعلامی و به طور عملی 700 هزار تن را تولید می کند که مابقی باید از طریق واردات تامین شود. ناگفته نماند که در ایران امکان تولید برخی کاغذها مثل کاغذ گلاسه وجود ندارد، پس بایستی حتما آن ها را وارد کنیم.

در این کشور وزارتخانه های آموزش و پرروش برای چاپ کتاب های درسی و وزارت ارشاد برای چاپ نشریاتش احتیاج به کاغذ زیادی دارند و مهم ترین واردکنندگان دولتی کاغذ در ایران هستند و مجوز رسمی واردات آن را دارند. به تازگی بعضی از نشریات هم دست به وارد کردن کاغذ زده اند. اکنون در ایران 20 هزار تن کاغذ روزنامه ای تولید می شود، در حالی که توانایی این را داریم که تا 40 تن را تولید کنیم، اما به خاطر تقاضای کم تولیدمان هم کم است. ولی در عوض نشریات در ایران ارز مبادله ای می گیرند که باعث شده بسیاری از این نشریات با داشتن ارز مبادله ای واردکننده و به جای روزنامه نگاری با پول اضافی ای که می گیرند، تاجر کاغذ شوند. در اروپا بسیاری از روزنامه ها به صورت زرد و کاهی تولید می شوند ولی در ایران با داشتن ارز مبادله ای، کاغذ روزنامه های بسیار شفاف است.

دیدگاه سندیکای تولیدکنندگان کاغذ

ابوالفضل روغنی گلپایگانی، رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ در این زمینه می گوید: در سال اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید داخلی، متاسفانه بیش از نیاز داخلی کاغذ وارد کرده ایم. وی معتقد است: تولیدکنندگان کاغذ مخالف واردات نیستند اما مخالف واردات بی رویه به کشور هستند. روغنی گلپایگانی می گوید: اگر در داخل 350 هزار تن کاغذ نیاز داریم، دولت باید به گونه ای برنامه ریزی کند که بخشی از آن در داخل تولید شود و بخشی نیز وارد شود اما این اتفاق نمی افتد. حوزه کاغذ بیش از هر چیزی به برنامه منسجم احتیاج دارد که از سوی دولت هنوز در این رابطه کار خاصی تاکنون صورت نگرفته است.

تاثیر تعرفه بر واردات و قیمت

چندی قبل دولت میزان تعرفه واردات کاغذ روزنامه را به 8 درصد افزایش داده تا بتواند کمکی به تولیدات داخلی بکند. این اتفاق شایسته ای است اما به خاطر مقدار کم این تعرفه، تغییر محسوسی بر قیمت واردات کاغذ مشاهده نشده و نگرانی از بابت افزایش قیمت بی دلیل است. البته شاید این افزایش تعرفه بتواند توان رقابتی ما را به میزان 8 درصد قیمت پایه خرید تقویت کند. در سال 85 شورای عالی اداری به شورای عالی اقتصاد مصوبه ای ارایه کرد که یارانه کاغذ روزنامه و تحریر از تولیدکننده به مصرف کننده انتقال پیدا کند. اما از سال 85 تا امروز این تعرفه نتوانسته تولیدکننده داخلی را در مقابل واردکننده توانمند سازد، چرا که دولت باید برنامه ای را تنظیم می کرد که بخش تولید را حمایت کند و رقابت سالمی میان تولیدکنندگان با واردکنندگان ایجاد شود.

با مشاهده بازار کاغذ می بینیم که تولید 85 هزار تنی کاغذ در سال 84 به 10 هزار تن در سال 91 رسیده و می بینیم که واردات بی رویه تولیدات داخلی را از بین برده است.

... و اما پس از دولت یازدهم

با آمدن دولت تدبیر و امید بعضی از سیاست ها تغییر کرده و موجب افزایش تولید در سال های بعد از 92 بوده ایم. این آمار نشان می دهد که در سال 92 تولید کاغذ در ایران 5/455 هزار تن بوده است که در سال 93 به 9/488 هزار تن رسیده است و این مقدار در سال 94 به عدد 5/559 رسیده است.

از طرفی سال 94 تولیدکنندگان داخلی فشار زیادی بر دولت آورده که میزان تعرفه وارداتی را باز هم افزایش دهد و موفق شدند که این تعرفه را از 8 به 11 درصد برسانند. میزان تولید کارتن نیز در سه سال اخیر قابل توجه بوده است. در سال 92 تولید کارتن در کشور 6/344 هزار تن بوده است که در سال 93 به 8/363 هزار تن رسید و در سال 94 به 1/375 هزار تن رسیده است.

حرف آخر

 

می توان گفت این میزان تولید هنوز کمتر از نیاز برای مصرف داخلی است. ناگفته نماند که امسال با توجه به حضور سرمایه گذاران و فعالیت جهانی بنگاه های اقتصادی و بانک های ایران باید منتظر رشد صنایع و تولیدات داخلی باشیم.

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)