در حال حاضر صاحبان نشریات آذربایجان غربی به دلیل گرانی کاغذ با کمبود بی‌سابقه آن مواجه هستند و همین امر سبب شده تا کار انتشار روزنامه‌ها و هفته نامه‌های محلی به حداقل رسیده و نامنظم منتشر شوند.

به گزارش چاپ و نشر به نقل از تسنیم، اختلال های ناشی از بازار ارز و رانت‌های فراوان در حوزه واردات کاغذ به انتشار مطبوعات آذربایجان غربی هم رحم نکرده و تأثیر به سزایی در رکود کسب وکارهای مرتبط به آن داشته و سبب شده همه مطبوعاتی های این استان انتشار نشریه خود را به حداقل رسانده و حتی از نشر آن خودداری کنند که این موضوع ضربه بدی به فعالان این عرصه زده است.

چالش بزرگ روبه روی مطبوعات محلی نبود توازن میان هزینه‌ها و درآمدها است، افزایش چشمگیر قیمت کاغذ سبب شده روزنامه به هفته نامه تبدیل شود سال 98 را می‌توان از سخت‌ترین سالهای مطبوعات آذربایجان غربی نامید.

 

مطبوعات محلی نیازمند دریافت به موقع یارانه کاغذ هستند

مدیر روزنامه محلی آبشار با اشاره به تأثیرات فراوان افزایش قیمت کاغذ در چگونگی انتشار آن اظهار داشت: از شروع التهابات ارزی و افزایش سرسام‌آور قیمت کاغذ نشریات محلی در آذربایجان غربی نیز تحت الشعاع قیمت‌ها قرار گرفته و نتوانسته‌اند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.

حیدر نویدی گفت: از سال 97 تمامی هزینه‌های چاپ افزون بر 4 برابر شده بنابراین ناچار شده‌ایم تیراژ روزنامه را کمتر کنیم تا کاغذ کمتری مصرف شود.

وی تصریح کرد: کاهش تیراژ یک نشریه به معنی کاهش تعداد مخاطبان است بنابراین دولت باید چاره‌ای بیاندشید تا نشریات محلی بتوانند ادامه حیات دهند که این کار با حمایت یارانه‌ای از طریق اتحادیه‌ها و تشکل‌های مطبوعاتی حمایت مستقیم شوند.

 

نشریات محلی قربانی نخست بحران کاغذ

مدیر مسئول و صاحب امتیاز روزنامه آراز آذربایجان به عنوان نخستین روزنامه آذربایجان غربی نیز در این‌باره اظهار داشت: گویا کاغذ نیز جزو کالاهای تحریمی قرار دارد بنابراین هزینه وارد کردن آن نیز چندین برابر شده و هم اینک تمامی مطبوعات از تهیه مطلوب آن عاجز هستند و حتی گرانی کاغذ برخی از مطبوعات را به توقف کامل واداشته است.

ابراهیم آقازاده گفت: میزان تیراژ روزنامه آراز آذربایجان از نیمه دوم سال 97 به نصف کاهش یافته بنابراین گرانی کاغذ تأثیر بی سابقه‌ای در وضعیت انتشار آن در پی داشته است.

 

بحران کاغذ چرخ مطبوعات محلی آذربایجان غربی را متوقف کرد

مدیر مسئول دو هفته‌نامه خط مردم نیز در این باره نیز اظهار داشت: بعضاً چندین برابر شدن هزینه‌ها سبب شده نشریه خط مردم از اسفند ماه سال 97 هیچ انتشاری نداشته باشد.

مریم رسولی تصریح کرد: این نشریه فاقد هرگونه یارانه و آگهی دولتی است و گرانی کاغذ وضعیت انتشار آن را بسیار سخت‌تر از گذشته کرده است.

وی افزود: هیچ‌گونه حمایت عملی از مطبوعات آذربایجان غربی وجود ندارد در حالیکه در اوضاع بحرانی کنونی انتشار نشریات صد در صد  نیازمند کمک دولت است.

جانشین مدیرمسئول نشریه شهامت نیز در این باره اظهار داشت: مطبوعات محلی ثبت و ضبط وقایع و رویدادهای تاریخی منطقه را بر عهده دارند و صفحات اغلب آنها نشان می‌دهد صادق‌تر از دیگران در این مسیر عمل کرده‌اند اما این روزها بحران کاغذ سبب شده تا هم کسب‌وکارهای این حوزه ازبین برود و هم ظرفیتی از وقایع نگاری دوره حاضر عملاً از بین برود.

محمد آقایی پر افزود: مطبوعات محلی خود را مقید به ایفای رسالتشان می‌دانند اما باید پذیرفت که آنان بدون آنکه پشتوانه قابل اتکاء و مطمئنی داشته باشند درگیر مشکلاتی بسیاری هستند که فقط نسبت به سال گذشته همین موقع چندین برابر شده است و تا وقتی که چاره‌ای برای حل مشکلشان پیدا نشود به تنهایی قادر به حل آن نیستند.

وی تصریح کرد: اظهارات اخیر دولتمردان به ویژه مدیران وزارت ارشاد مبنی بر پایان عمر نشریات کاغذی و برگزار نکردن جشنواره مطبوعات نشان می‌دهد دولت اراده‌ای برای حل بحران کاغذ در مطبوعات محلی ندارد.

معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی موضوع دوبرابر شدن قیمت کاغذ طی روزهای گذشته را شایعه خواند.

محسن جوادی روز شنبه همزمان با آخرین روز سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در آخرین نشست خبری خود موضوع دو برابر شدن قیمت کاغذ را شایعه‌سازی و گمانه‌زنی برخی از رسانه‌ها خواند.

رئیس سی و دومین‌نملیشگاه بین المللی کتاب تهران ادامه داد: پس از ابلاغ مقام معظم رهبری و دستورات معظم له بلافاصله جلسه مشترک و فوری میان وزیران فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت، معدن وتجارت برگزار و تصمیماتی نیز اتخاذ شد.

معاون وزیر فرهنگ ادامه داد: هفته گذشته همچنین جلسه کارگروه ساماندهی کاغذ نیز با حضور حسین انتظامی مشاور ارشد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و برگزار و نتیجه آن نیز رسانه‌ای و اطلاع رسانی شد.

جوادی ادامه داد: جلسات به صورت مستمر و بدون فاصله در حال برگزاری است و طی امروز و روزهای آینده نیز ادامه خواهد داشت. رئیس سی و دومین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران تاکید کرد: اخبار منتشر شده توسط برخی رسانه‌های محدود، تنها گمانه‌زنی و شایعه پراکنی در جامعه است موضوع دو برابری شدن قیمت کاغذ حقیقت ندارد.

وی در عین حال گفت: مقرر شده نتایج تصمیمات کارگروه ساماندهی کاغذ و دیگر جلسات وزیران فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت، معدن و تجارت بلافاصله برای شفاف‌سازی افکار عمومی، اطلاع‌رسانی و رسانه‌ای شود.

منبع: ایرنا

 

یکی از معضلات بزرگ کشور پس از ضعف‌های مدیریت اجرایی، این است که عادت برخی مسئولان شده تا برای انجام امور موظفی خود هم از رهبری حکم گرفته یا عتاب شوند تا شاید تکانی بخورند، نمونه‌اش حکم رهبری برای حل مشکل کاغذ است.

نمایشگاه دوست‌داشتنی و بهار اهل کتاب، امروز (شنبه 14 اردیبهشت) به پایان می‌رسد و با همه خاطرات و خطرات و بیم‌ها و امیدهایش تا سال بعد پرونده‌اش بسته می‌شود. معمولا به مناسبت برگزاری مراسم مختلف و جشنواره‌های گوناگون، موضوع آن مراسم و جشنواره‌ها مورد مداقه و آسیب‌شناسی علاقمندان و کارشناسانش قرار می‌گیرد.

نمایشگاه کتاب تهران نیز به عنوان بزرگ‌ترین و جذاب‌ترین محفل گردهم‌آیی دوستداران کتاب در ایران، همواره با مشکلاتی به بزرگی نامش دست و پنجه نرم کرده است که بزرگترین‌ آن، نداشتن جای مناسب برای برگزاری است، هرچند که شهر آفتاب را برای این رویداد ساختند، اما همچنان نمایشگاه کتاب تهران، مُحرِم مصلای امام است!

از بحث جا که بگذریم، آنچه که نمایشگاه سی‌ودوم را در دهه 90 متمایز کرد، پس از چند سال غیبت (که برخی به تحریم تعبیرش کردند)، حضور رهبر معظم انقلاب در بازدید از آن و تاکید تلخ ایشان بر لزوم حل مشکلات کاغذ است. چرا تلخ؟ چون این سوال برای نگارنده مطرح است که آیا برای حل مشکلات واضح و آنچه که از مبرزات وظایف مسئولان و دستگاه‌های مربوطه است، آیا باید رهبری پیشقدم شود و دستور صادر کند؟ تا کی انرژی و ظرفیت مقام رهبری برای حل مشکلات جاری کشور که از وظایف روشن و بی‌شائبه مسئولان است، باید تلف شود؟!

سال‌هاست که بازار کتاب از نبود کاغذ ارزان و در دسترس، رنج می‌برد، در حالی‌که طبق ادعای میثم نیلی ـ مدیرعامل مجمع ناشران انقلاب اسلامی و مشاور رئیس سازمان تبلیغات اسلامی در حوزه نشر و کتاب ـ در جریان بازدید حضرت آیت الله خامنه‌ای از نمایشگاه کتاب، به وسیله باگاس تولید شده در هفت‌تپه خوزستان، می‌توان تمام نیاز کشور به کاغذ را که حدود ۴۰ هزار تن در سال است، تامین کرد؛ خب این مطلب آیا بر وزیران و مدیران و دستگاه‌های مختلف از دولت تا مجلس پوشیده است که این استخوان کهنه سال‌ها باید لای زخم بازار کتاب بماند و چرکین شود؟

اگر تا دیروز دغدغه اهل کتاب و دلسوزان و منتقدان این بود که بازار نشر توسط افکار و عقاید انحرافی مورد هجمه و خلل واقع نشود، مدت‌هاست که برای حفظ اصل بازار نشر، به دلیل نوسانات بازار کاغذ، مضطرب و نگران هستند. اضطراب و نگرانی‌ای که همچون بسیاری از مشکلات کشور با نگاهی دلسوزانه و جهادی به ظرفیت‌های داخلی، قابل حل و مرتفع شدن است.

سر این کلاف را که بگیریم می‌رسیم به قصه پرغصه کتابخوان ایرانی که از لابلای غرولند‌های روشنفکرانه مسئول و غیرمسئول به جهت کم بودن سرانه مطالعه، حالا باید کتب عمومی را هم به قیمت گزاف تهیه کند، چه برسد به کتب تخصصی که دیگر تهیه کردنش چون خرید کالای لوکس است!

ما نمی‌توانیم از سویی شیون‌کنان نگرانی‌های خود را برای فرهنگ کشور از ایرانی تا اسلامی‌اش فریاد کنیم اما از سویی دیگر در دست و پا کردن بدیهی‌ترین لوازم صیانت از فرهنگ، دست و پا بزنیم و منتظر سقلمه‌های رهبری باشیم. این علاوه بر ظلم به رهبری، که به جای صرف انرژی برای هدایت کلان مملکت باید بدیهیات مدیریت در کشور را هم سامان دهد، ظلم مضاعفی به ملت ستمدیده ایران است که عمر بی‌بازگشت خود را باید در تنور حواس‌پرتی، بی‌مبالاتی، کارنابلدی مسئولان و یا هر چه که اسمش را بگذارید، بسوزاند.

امید است با همت مسئولان امر که طبق جریان بازدید رهبر معظم انقلاب از نمایشگاه کتاب، سردمداری رفع مشکلات بازار نشر به عهده دو وزیر صمت و فرهنگ واگذار شده، پس از سالها، با مدیریت صحیح و ضابطه‌مند این بازار، باری بزرگ از روی دل فعالین این حوزه برداشته شود.

روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله امروز خود نوشت، اگر امسال را رهبر انقلاب اسلامی با عنوان «سال رونق تولید» نامگذاری نکرده بودند، اینهمه سرگردانی در مورد چگونگی مقابله با بحران کاغذ شاید قابل توجیه بود. حالا که سال ۱۳۹۸ قرار است سال رونق تولید باشد، چرا به امکانات داخلی برای تولید کاغذ و حل مشکلات مطبوعات و ناشران کتاب و سایر بخش‌های مصرف‌کننده کاغذ اعتنا نمی‌شود؟

کشور ما از جهات مختلف دارای توانایی تولید انواع کاغذ می‌باشد. کارخانه کاغذ مازندران سال‌ها کاغذ روزنامه‌های کشور را تامین کرد و علاوه بر آن انواع کاغذها و مقوا را نیز حتی برای صادر کردن به کشورهای دیگر تولید نمود. این کارخانه مدتی است که به دلیل مشکلات مدیریتی از ادامه تولید کاغذ روزنامه بازمانده است. با اندک توجه و ایجاد تغییر در بخش‌های مدیریتی این کارخانه می‌توان آن را به تولید کاغذ روزنامه و انواع کاغذهای موردنیاز کشور بازگرداند.

متاسفانه وزارتخانه‌های صنعتی و اقتصادی، در انتخاب مدیران به جای تکیه بر توانائی‌ها بر آشنائی‌ها و به جای تکیه بر ضوابط، بر روابط تکیه می‌کنند و در نتیجه مدیران توانمند و کاربلد بدون دلیل و صرفاً به جرم اینکه پارتی ندارند کنار گذاشته می‌شوند و در اثر اعمال این روش غلط و انحرافی، تولید کارخانجات دچار رکود می‌شود و بسیاری از کارگاه‌ها، کارخانه‌ها و مراکز تولیدی به تعطیلی کشیده می‌شوند و یا تولید آنها به حداقل می‌رسد. دولت نباید با صرف انتخاب یک وزیر و استقرار او در وزارتخانه، او را به حال خود واگذارد و کاری به کار او نداشته باشد. انتخاب وزیر، گام اول است. گام بعدی نظارت بر انتصاب‌هائی است که او در وزارتخانه‌و دستگاه‌های تابعه انجام می‌دهد.

گماشتن معاونان، مدیران کل و روسای موسسات و سازمان‌های تابعه وزارتخانه براساس روابط و توصیه‌ها اکنون سالهاست که کشور را دچار بحران مدیریت کرده است. این قبیل مدیران فقط برای نردبان قرار دادن مناصب، پرکردن جیب‌های خود و تکمیل حلقه‌های باند موردنظرشان این سمت‌ها را اشغال می‌کنند و کاری برای پیشبرد اقتصاد کشور و حل مشکلات مردم انجام نمی‌دهند. به غارت ارز توسط چند چپاولگر بیت‌المال به کمک بعضی مدیران در بانک مرکزی و بانک‌های دیگر نگاه کنید تا به صحت این ادعای تلخ اما واقعی پی ببرید. به فروش کارخانجات بزرگی مثل ماشین‌سازی تبریز به ثمن بخس بنگرید تا بر شما معلوم شود در مجموعه‌هائی از قبیل سازمان خصوصی‌سازی که از زیرمجموعه‌های همین وزارتخانه‌ها هستند چه می‌گذرد. این وقایع برای کشوری با نام و عنوان «جمهوری اسلامی» یک فاجعه است.

این فاجعه به دلیل عدم کنترل انتصاب‌ها در وزارتخانه‌ها پیش می‌آید کما اینکه در اصل انتخاب وزرا نیز اگر دقت و سخت‌گیری لازم صورت بگیرد با چنین فاجعه‌هائی مواجه نخواهیم شد. مرحله سوم، نظارت بر عملکردهاست که باید توسط دولت بر تمام وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های تابعه آنها صورت بگیرد ولی متاسفانه نمی‌گیرد. آقای رئیس‌جمهور و مجموعه‌ای که دولت نام دارد بعد از آنکه یک وزیر در وزارتخانه‌ای مشغول کار می‌شود، دیگر هیچ نظارتی بر عملکرد او و مدیران زیردست او ندارند. این مطلق‌العنان بودن است که موجب بروز انحراف‌ها، فسادها و ضعف‌ها می‌شود و کشور به بحران‌هائی که قابل پیشگیری هستند دچار می‌گردد. به بحران کاغذ باید به عنوان بحران در فرهنگ و حتی بحران در قدرت رسانه‌ای نظام و دولت نگاه شود. در برابر آنهمه فشار سیاسی و تبلیغاتی و تهاجم فرهنگی که به انقلاب و نظام جمهوری اسلامی و کشور و ملت ایران وارد می‌شود، مطبوعات و نشریات ازجمله کتاب، نقش مهمی در مقابله با این تهاجم‌ها و سمپاشی‌ها دارند.

تنها گذاشتن اصحاب مطبوعات و ناشران در بحران شدیدی که در زمینه کاغذ و سایر اقلام چاپ از قبیل فیلم و زینک و مرکب به وجود آمده، یک بی‌توجهی غیرقابل درک از ناحیه دولت است. مطبوعات و صنعت نشر اکنون درحال احتضار هستند. حل مشکل این مجموعه فقط به اراده‌ای نیاز دارد که متاسفانه در مسئولین دیده نمی‌شود. چرا دولت در موضوع کاغذ به واردکنندگانی اعتماد می‌کند که صدها میلیون دلار ارز دولتی را می‌گیرند و هرطور دلخواهشان است با آن بازی می‌کنند و اصحاب مطبوعات را دچار بحران می‌کنند؟ ما که در شمال و جنوب کشور امکان تولید انواع کاغذ را داریم و با اندکی همت و ابتکار حتی مواد اولیه آن را نیز می‌توانیم تامین کنیم، چرا به واردکنندگان فرصت‌طلب و دلالان چپاولگر متکی شده‌ایم و کشور را با بحران مواجه کرده‌ایم؟

راه مقابله با بحران کاغذ، تکیه بر تولید داخلی است که البته با استفاده از مدیران قابل اعتماد، کاردان و دلسوز قابل دسترسی می‌باشد.

 

رئیس سندیکای تولید کنندگان کاغذ و مقوا ایران از فعالیت تنها سه شرکت تولید کننده کاغذ تحریر در کشور خبر داد.

ابوالفضل روغنی گلپایگانی در برنامه «رهیافت» رادیو اقتصاد افزود: دو شرکت از این سه شرکت تولیدی کاغذ تحریر در بازار بورس حضور دارند.

وی همچنین اظهارداشت: بازار بورس به معنا و مفهوم شفافیت کامل وجود صورت حساب های مالی روی سایت هاست.

رئیس سندیکای تولید کنندگان کاغذ و مقوا ایران گفت: شرکت دیگری که در بورس حضور ندارد به دلیل حضور سهامداران و بازرس قانونی به هیچ وجه امکان دو دفتره بودن در این مجموعه وجود ندارد بنابراین تولیدات شرکت از مبادی قانونی با صدور فاکتور روانه بازار است.

وی در ادامه افزود: کاغذ یک کالای اساسی است و همیشه دستگاه های نظارتی برروی این کالا نظارت دارند.

روغنی گلپایگانی تصریح کرد: کاغذ هم در جی.دی. پی تاثیرگذار است و هم به عنوان یک محصول فرهنگی در جامعه شناخته می شود.

وی به رادیو اقتصاد توضیح داد: سه شرکت بزرگی که هم اکنون در کشور اقدام به تولید کاغذ می کنند محصولات خود را به یکسری مشتری های سنتی ویکسری مصرف کنندگان دولتی مانند آموزش و پرورش، شرکت چاپ و نشر کتاب های درسی و چاپخانه های افست می فروشند.

رئیس سندیکای تولید کنندگان کاغذ و مقوا ایران گفت: شرکت های بزرگ به هیچ وجه به شبکه های خرده فروشی ارتباط ندارند چون نه مقرون به صرفه و نه این امکان برای آنان وجود دارد بنابراین محصولات خود را به شبکه های عمده فروشی، افراد هویت دار و شناسنامه دار عرضه می کنند.

وی افزود: متاسفانه در شبکه های خرده فروشی سیستم نظارتی و کنترلی دقیقی وجود ندارد و این اشکال جدی که باید برطرف شود.

روغنی گلپایگانی اظهارداشت: کاغذهای که امروز در بازار گران به فروش می رسد به هیچ وجه کاغذ داخلی نیست بلکه کاغذهای خارجی که بوسیله تجار وارد کشور شده است.

مدیرعامل شرکت تعاونی ناشران و کتابفروشان تهران و عضو هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های ناشران کشور نیز در این برنامه گفت: مهر ماه سال ۱۳۹۷ به میزان ۲۰۲ هزار تن کاغذ وارد کشور شد.

محمد مهدی داوودی پور افزود: بطورکلی از لحظه ورود نخستین محموله کاغذ با ارز ۴۲۰۰ تومانی به کشور تا امروز ۲۳ هزار تن کاغذ به تعاونی های ناشران به عنوان توزیع کننده کاغذ در این حوزه اختصاص یافته است.

وی در ادامه یادآور شد: تعاونی ها کاغذ را کیلویی شش تا شش هزار و ۵۰۰ تومان به مصرف‌کنندگان عرضه می کنند در حالیکه قیمت هر کیلو از این کالا هم اکنون در بازار ۲۰ هزار تومان است.

 

رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای ایران کمبود عرضه را علت اصلی افزایش قیمت کاغذ در روزهای اخیر عنوان کرد و گفت که عدم تخصیص ارز برای واردات کاغذ و حمایت نکردن از تولید داخلی منجر به کمبود کاغذ و افزایش قیمت آن شده است.

ابوالفضل روغنی گلپایگانی، با بیان اینکه میزان دقیق افزایش قیمت کاغذ مشخص نیست و بازار کاغذ باید دقیق‌تر بررسی شود، گفت: در روزهای اخیر قیمت کاغذ در بازار افزایش یافته است چرا که کارخانجات داخلی به دلیل نبود حمایت‌های کافی در راستای تولید حرکت نکردند.

وی با بیان اینکه علت اصلی افزایش قیمت عدم تعادل عرضه و تقاضا است، اظهار کرد: از طرف دیگر بالا رفتن نرخ ارز و عدم تخصیص منابع لازم برای واردات کاغذ نیز باعث بالا رفتن قیمت این محصول شده است.

رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای ایران با بیان مشکلات بین وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت ارشاد، مدعی شد: ثبت سفارش در محدوده وظایف وزارت صنعت، معدن و تجارت و معرفی مصرف‌کنندگان و نظارت بر توزیع و قیمت به عهده وزارت ارشاد است که این مسئله باعث بروز اختلافاتی بین این دو وزارتخانه شده و این موضوع نیز در نابسامانی بازار کاغذ تأثیر داشته است.

وی در ادامه با اشاره به بازدید مقام معظم رهبری از نمایشگاه کتاب و تاکید ایشان بر ساماندهی بازار کاغذ، تصریح کرد: اگر مسئولان با درایت بیشتری تصمیم‌گیری کنند، بازار کاغذ با تخصیص منابع ارزی، نظارت بیشتر و حمایت از تولید داخل قابل مدیریت است.

رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوای ایران در پایان خاطرنشان کرد که علت گرانی اخیر، کمبود عرضه کاغذ است و اگر این کمبود برطرف شود مشکل حل خواهد شد؛ بنابراین تولید و واردات باید افزایش یابد.

به گزارش ایسنا، شنیده‌ها از بازار کاغذ حاکی از افزایش بیش از ۲۰ درصدی قیمت کاغذ در روزهای اخیر است.

کالای کتاب قابل جایگزینی نیست، یا حداقل جایگزین‌های آن کیفیت و اثرگذاری مفید را ندارند. چاپ و انتشار کتاب به منزله زنده بودن جامعه فکری است و لذا باید تداوم پیدا کند. راه ‌حل کاغذ نیز باید با مشارکت دولت و ناشران حل شود و از راه‌های مبتنی بر رانت نیز بشدت پرهیز شود.

روزنامه ایران در یادداشتی، نوشته است: حضور رهبری معظم انقلاب در نمایشگاه کتاب پیام مهمی داشت. شاید یک وجه آن تأکید دائمی ایشان به اهمیت مطالعه و کتاب است، ولی وجه دیگر پیام این حضور به شرایط کنونی کشور برمی‌گردد که علی‌رغم همه این مشکلات، تأکید ایشان همچنان بر غنای فرهنگی و نیز نشان ‌دادن آرامش‌ خاطر نسبت به آینده کشور است. تصویر بشاش ایشان در حالی که مشغول خواندن کتاب شعری از شاملو که تصویری از او را بر جلد دارد نشان از منش و نگرشی متمایز دارد که علیرغم اختلافات و افتراقات عمیق به جایگاه تخصصی افراد و امکان انتشار اشعار و افکار احترام می‌گذارند و این الگویی است که باید سرمشق همه قرار گیرد. فارغ از این نکته، ایشان به چند مسأله نیز اشاره کردند. از جمله اینکه:

«صورت وضعیت نشان‌دهنده این است که مردم هنوز کتاب می‌خرند و برای خواندن، می‌خرند... دنیای کتاب، دنیای پیچیده‌ای است و این نکته‌ای است که آقای صالحی [وزیر ارشاد] باید توجه کند... باید مسأله کاغذ را حل کرد؛ این طور نمی‌شود... وزیر فرهنگ و وزیر صنعت بنشینند و این مسأله را حل کنند.»

برخلاف تصور رایج که وضع کتاب را بد و ناخرسندکننده می‌داند، باید گفت که علی‌رغم مشکلات اقتصادی این ادعا مقرون به صحت نیست. این مسأله را در یادداشت روزهای پیش توضیح دادیم که چرا برخلاف تصور رایج وضع کتاب حداقل تاکنون خوب بوده است. در سال 1396 تعداد عناوین کتاب به مرز صد هزار عنوان رسید، هرچند بخشی از این تعداد کتاب‌سازی است ولی حتی بخشی از آن می‌تواند مهم باشد، بویژه در حوزه‌هایی که کتابخوانان به آن علاقه دارند. این در حالی است که طی سال‌های 1390 تا 1396، میانگین قیمت کتاب سه و نیم برابر رشد داشته که بسیار فراتر از میزان تورم است. با این حال همچنان اقتصاد کتاب پویایی نسبی خود را داشته است.

ولی با این حال و با توجه به افزایش شدید قیمت کاغذ در یک سال گذشته، به احتمال فراوان ناشران با مشکل جدی مواجه خواهند شد و با توجه به وضعیت عمومی اقتصاد کشور احتمالاً تقاضای مردم نیز برای کتاب کاهش پیدا می‌کند. زیرا کتاب جزو کالاهای پرکشش است، یعنی اگر درآمد مردم کم شود، نقش و سهم کتاب در سبد مصرفی مردم کاهش بیشتری پیدا خواهد کرد و برعکس.

مردم نمی‌توانند از هزینه‌های غذا، حمل‌ و نقل، اجاره، درمان و... کم کنند، بلکه از مسائلی چون اوقات فراغت و فرهنگ کم خواهند کرد. لذا دولت می‌تواند با برنامه‌ریزی تا حدی به جبران این نقیصه کمک کند و اجازه ندهد که سبد کالای مصرفی مردم از کتاب خالی شود. نکته مهم این است که اگر کسی گوشت نخرد یا کمتر بخرد می‌تواند با برخی از کالاهای دیگر آن را جایگزین کند، ولی قضیه کتاب فرق می‌کند، کالای جانشین آن شبکه‌های مجازی کم‌عمقی هستند که کارکرد مثبت کتاب را ندارند.

به علاوه اگر تقاضا برای کتاب کم شود، مشکل مهم‌تری رخ می‌دهد و آن عقیم شدن تولید فکر است. در واقع یک بخش مهم بازار کتاب به همین تولیدکنندگی اهل فکر مربوط می‌شود. اهمیت این تولید کمتر از اهمیت مصرف آن نیست. اگر مصرف قطع شود، تولید فکر نیز متوقف خواهد شد و این آغاز انحطاط فکری است. اینکه چگونه این مسأله حل شود، نیازمند راه‌حل کارشناسی است و به طور قطع مشارکت ناشران در رسیدن به چنین کاری ضروری است. خلاصه اینکه کالای کتاب قابل جایگزینی نیست، یا حداقل جایگزین‌های آن کیفیت و اثرگذاری مفید را ندارند. چاپ و انتشار کتاب به منزله زنده بودن جامعه فکری است و لذا باید تداوم پیدا کند. راه ‌حل کاغذ نیز باید با مشارکت دولت و ناشران حل شود و از راه‌های مبتنی بر رانت نیز بشدت پرهیز شود. و بالاخره جذابیت کتاب را با سیاست‌های سلیقه‌ای ممیزی، کم نکنیم تا دچار زیان مشابه حاصل از بسته شدن مطبوعات نشویم.

 

با گذشت سه روز از نمایشگاه کتاب تهران، ناشران از افزایش قیمت کتاب‌ها و کاهش قدرت خرید مردم می‌گویند.

 به گزارش چاپ و نشر به نقل از ایبنا سی‌‌و‌دومین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران فرصت خوبی برای بررسی تاثیر افزایش قیمت ملزومات تولید کتاب بر جریان تولید کتاب است. دور از انتظار نبود که ناشران با تجربه گذراندن دوره ملتهب بازار کاغذ و دیگر ملزومات برای حضور در این دوره دو هدف حفظ مخاطب و پیشگیری از ضرر را پیگیری کنند.

محمد‌علی علمی، مدیر غرفه انتشارات علمی، یکی از آثار افزایش قیمت ملزومات تولید کتاب به‌‌ویژه کاغذ را کاهش فروش کتاب‌های عمومی این نشر می‌داند. علاوه بر قیمت، مخاطب، اجباری برای خرید ندارد و می‌تواند با وجود علاقه‌مندی از خرید آن‌ها صرف‌نظر کند که کاهش فروش را به‌دنبال دارد.

95 درصد کتاب‌های این نشر تخصصی است و با افزایش 10 تا 30 درصدی قیمت پشت جلد در نمایشگاه عرضه شده‌اند.

این فعال حوزه نشر، افزایش قیمت کتاب را تنها ناشی از افزایش قیمت کاغذ و یا دیگر ملزومات نمی‌داند، بلکه معتقد است کتاب متاثر از هزار و یک دلیل گران می‌شود. تورم، افزایش قیمت لیتوگرافی و حتی حق‌التالیف بر تعیین قیمت تمام شده کتاب تاثیر می‌گذارد.

این فعال حوزه نشر، افزایش 30 تا 40 درصدی رقم فروش را برای ناشر  طی این دوره از نمایشگاه حتمی می‌داند، اما تاکید دارد که از نظر تعداد کتاب‌ها، ناشران با کاهش فروش مواجه خواهند بود.

شهرام جهانگیری، مدیر انتشارات چترنگ هم به مشکل کاغذ؛ خصوصا کاغذ بالک که در این نشر بیشترین استفاده را دارد، اشاره می‌کند و گرانی ملزومات تولید کتاب اعم از سلفون، مرکب و سایر ملزومات را دلیل اصلی افزایش قیمت کتاب از 30 تا 40 درصد می‌داند.

این افزایش قیمت کتاب از نظر جهانگیری نارضایتی مخاطب را در پی داشته که البته تا چند ماه دیگر و به دنبال افزایش بیشتر قیمت، شدید‌تر خواهد شد. این فعال حوزه نشر قیمت فعلی کتاب را واقعی ارزیابی نمی‌کند و تاکید دارد نزدیک شدن به قیمت واقعی، نگرانی‌ها را افزایش خواهد داد.

بنابه گفته‌ جهانگیری، قیمت کتاب تولید شده این نشر اواسط سال 1397 برای مخاطب نمایشگاه مناسب‌تر است، چراکه به‌عنوان مثال، قیمت کتاب 500 صفحه‌ای سال گذشته 40 هزار تومان بود اما امسال به 62 هزار تومان رسیده است. البته همان‌طور که اشاره شد، افزایش بیشتر قیمت متاثر از عوامل مختلف دور از انتظار نیست. شاید قیمت 62 هزار تومان به 80 هزار تومان نیز برسد.

مدیر انتشارات چترنگ، درباره ارتباط گرانی کتاب بر میزان بازدید از نمایشگاه، تحلیل می‌کند قشری که زحمت حضور در نمایشگاه کتاب را به جان می‌خرد، به دنبال خرید است و گرانی کتاب را درک می‌کند. ترجیح می‌دهد به جای خرید از کتاب‌فروشی از تخفیف نمایشگاهی استفاده کند.

به اعتقاد این ناشر مهم‌ترین دلیل این رفتار مخاطب ترس از افزایش قیمت کتاب در آینده است. با وجود این مباحث به نظر می‌رسد توان مخاطب به مرور برای خرید کتاب با توجه به افزایش مداوم کتاب کاهش پیدا کند.

اما مژگان اکبری، مدیر انتشارات سیب‌سرخ که اصرار دارد از کاغذ با کیفیت بالک استفاده کند به دلیل کمبود ناشی از گرانی این نوع کاغذ، نتوانسته همه 100 عنوان چاپ نخست این نشر را برای نمایشگاه این دوره آماده کند.

سیب سرخ با 65 عنوان چاپ نخست در نمایشگاه حضور دارد. به گفته این ناشر، هر بند کاغذ بالک دو سال پیش 87 هزار تومان بود در حالی‌که این قیمت در حال حاضر به 430 تا 440 هزار تومان در هر بند رسیده است. با توجه به تحلیل این ناشر، کاهش تعداد عنوان‌های چاپ نخست متاثر از گرانی کاغذ، علاوه براینکه موجب نارضایتی مولف شده، ریزیش مخاطب را نیز به دنبال داشته است.

سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس با اشاره به افزایش قیمت در حوزه کتاب، تدابیر وزارت فرهنگ برای از رونق نیفتادن نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران را قابل قبول خواند.

احد آزادی‌خواه در گفت‌وگو با خانه ملت با اشاره به بازدید خود از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در اولین روز برگزاری آن گفت: با توجه به تورم و مسائل حوزه کاغذ که در سال گذشته اتفاق افتاده بود، پیش‌بینی می‌شد شرایط خاصی بر بازار کتاب به طور عام و نمایشگاه کتاب به طور خاص حاکم باشد؛ یعنی بحث قیمت‌ها به صورتی باشد که استقبال عمومی کمرنگ شود.

نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی افزود: با همه این اما و اگرها تدابیری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نمایشگاه کتاب دیده شد که قابل دفاع بود و بخشی از ریزش بازدیدکننده به دلیل گرانی‌ها را جبران می‌کرد.

سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس به مواردی همچون بُن دانشجویی، بُن ویژه اساتید، تخفیف عمومی و استفاده از غرفه بین‌الملل اشاره کرد که به گفته وی «باعث شد بخشی از ریزش استقبال به دلیل افزایش قیمت‌ها را جبران کند.»

وی با اشاره به اینکه استقبال خوبی از نمایشگاه کتاب در روز اول انجام شده بود، گفت: مثلا در بحث بُن دانشجویی امسال به گونه‌ای تمشیت شده و مشوق‌هایی در نظر گرفته شده بود تا دانشجویان انگیزه بیشتری برای حضور در نمایشگاه داشته باشند.

این نماینده مجلس با بیان اینکه «گران شدن کاغذ واقعیت و تورم در بازار و به تبع آن در حوزه کاغذ و چاپ و نشر غیرقابل انکار است» ادامه داد: حتما افزایش قیمت‌ها تاثیر خود را در این زمینه خواهد گذاشت ولی باید به شکلی کار جلو برده شود که با تدابیر دیگر آن را جبران کنیم.

 

اتخاذ مشوق‌هایی برای حضور بیشتر مردم در نمایشگاه

وی توضیح داد: مثلا استفاده از «تازه‌های نشر» تا مخاطبان ضمن مواجهه با کتب جدید مورد نیاز، انگیزه خرید این قبیل کتاب‌ها را علیرغم گرانی داشته باشند و استقبال کنند.

آزادی‌خواه همچنین به برگزاری اردوهای دانش‌آموزی و دانشجویی و تورهای نمایشگاه‌گردی اشاره کرد که می‌تواند به رونق نمایشگاه کتاب کمک کند و افزود: امسال با هماهنگی انجام‌شده با شهرداری تهران و تولیت مرقد امام(ره) از همه نقاط کشور تورهایی برای اقشار مختلف دانش‌آموزی، دانشجویی و اساتید طراحی شده که از نمایشگاه بازدید کنند.

سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس این تدابیر را در راستای رونق نمایشگاه کتاب از نظر کمی و اتخاذ مشوق‌هایی برای حضور بیشتر مردم در نمایشگاه توصیف کرد.

 مدیر چاپ ناب‌نقش با اشاره به مشکلات گرانی کاغذ در ماه‌های اخیر گفت: عدم نظارت کافی بر شرکت‌های وارد کننده، باعث شده شرکت‌های کاغذی و صوری به بحران موجود دامن بزنند.

سعید کلاری، مدیر چاپ ناب‌نقش در گفت‌وگو با ایبنا، با بیان اینکه صنعت چاپ در کشور طی دو دهه اخیر پیشرفت بسیاری در زمینه سخت افزاری و نرم افزاری داشته است، گفت: ایجاد بازارهای جدید و تنوع بیشتر محصولات به خصوص در بخش لیبلینگ و بسته‌بندی قابلیت بیشتری داشته و باعث تنوع بیشتر در تولید محصولات شده و در اینجا اهمیت کالایی مانند «مقوا» و «لیبل» با آن گستره، نمود بیشتری پیدا می‌کند.

 وی ادامه داد: اما مساله اینجا است که متاسفانه صنعت چاپ در نگاه و تعریف مجموعه دولتی فقط مساوی با «کتاب» است، در حالی که کتاب سهم فوق‌العاده ناچیزی از بازار چاپ را شامل می‌شود و از همین نقطه خطای استراتژیک آغاز می‌شود، خطایی که باعث می‌شود در محاسبات و حل مشکلات ناکام بمانند.

کلاری عنان، گفت: اگر این یارانه به کاغذ تعلق نمی‌گرفت و واردات با ارز آزاد انجام می‌شد، به‌مراتب وضعیت با ثبات‌تری داشتیم و قیمت‌ها معتدل‌تر بود. وجود یارانه نقدی به جای کمک، بلای جان صنعت چاپ شده است.

وی یادآور شد: دولت می‌تواند به جای پرداخت یارانه نقدی، «اعتبار» تخصیص دهد تا هدفمند و به دور از رانت و ایجاد فساد احتمالی نقش حمایتی خود را ایفا کند. به‌نظر من در این وضعیت حساس، مشکل عدم نظارت کافی بر شرکت‌های وارد کننده باعث شده شرکت‌های کاغذی و صوری به بحران موجود دامن بزنند و دولت باید بر مسأله نظارت توجه و تاکید بیشتری داشته باشد.

کلاری با بیان اینکه مورد دیگر شیوه توزیع کاغذ‌های دولتی است، عنوان کرد: این شیوه توزیع با ایجاد چرخه‌ای باطل بین تاجر، ناشر، کاغذ فروش خرد و چاپخانه‌دار سبب افزایش قیمت شد در حالی که باید ساز و کار بهتری را برای توزیع آن تعریف کرد که عرضه مستقیم در بازار می‌توانست یکی از آن‌ها باشد، هر چند در این زمینه معتقدم اصل این کار ایراد و اشکال دارد و توزیع کاغذهای یارانه‌ای باید به کل متوقف شود.

 به گفته وی، در ادامه برخوردهای امنیتی و بی‌ضابطه، بدون توجه به دلایل اصلی اتفاقات باعث هرج و مرج بیشترِ بازارِ متلاطم کاغذ شد؛ به‌نحوی که بعد از برخوردهای فیزیکی و قضایی به جای کاهش قیمت، شاهد افزایش سه برابری قیمت‌ها در بازار بودیم.

 کلاری با اشاره به کارگروه کاغذ و موضوع زینک گفت: اگرچه نفس کار خوب بود اما این کارگروه به دلیل عدم حضور افراد مسئول از اتحادیه‌های صنفی، عدم شناخت صحیح و دقیق از وضعیت موجود، تعیین اهداف راهبردی غلط، ایجاد بروکراسی پیچیده، نگاه یک‌سویه و بخشی‌نگری به جای نگاه جامع و عدم حضور افراد کارشناس و موثر صنعت چاپ  عملکردی بسیار بسیارضعیف داشته است.

 وی گفت: متاسفانه با واگذاری بخشی از تولی‌گری صنعت چاپ به وزارت صمت، این وزارتخانه شناخت درستی از چاپ و وضعیت آن ندارد؛ مسئله‌ای که اگر به درستی به آن پرداخته نشود، در دراز مدت اثر منفی بر کیفیت و توسعه جامع صنعت چاپ کشور خواهد گذاشت.

 

نقش کمرنگ تشکل‌های صنفی

مدیر چاپخانه ناب‌نقش همچنین به کمبود زینک اشاره کرد و گفت: کمبود ناگهانی زینک در اواخر سال 1397 مشکل دیگری بود که به صورت بحران بروز کرد، هر چند اقداماتی برای حل مشکل انجام شد اما کافی نبود و تقارن آن با ایام نوروز سبب مسکوت ماندن آن شده است که باید در سال جدید فکری برای رفع کامل آن داشت .

 کلاری درباره نقش تشکل‌های صنفی در مواقع بحران نیز، توضیح داد: اتحادیه‌ها و NGO های صنفی در شرایط بحرانی و غیرمتعارف باید نقش فعال‌تری برای استیفای حقوق صنفی ایفا کنند. استفاده از تمام ظرفیت‌های قانونی، ایجاد ارتباط مستمر با بخش‌های تصمیم‌گیر، چانه‌زنی و دادن اطلاعات و مشاوره در جهت بهبود اوضاع صنعت چاپ می‌تواند موثر باشد.

وی با اشاره به وضعیت صنعت چاپ در سال 1398، گفت: از اتفاقات بسیار مهمی که امسال شاهد آن خواهیم بود انتخابات اتحادیه صنف چاپ تهران است، انتخاباتی که می‌تواند با حضور کاندیداهای جوان، باانگیزه، تحصیل‌کرده، خوشفکر و موفق سمت و سوی بهتری پیدا کند.

 کلاری یادآور شد: با توجه به اینکه صنعت چاپ با این وضعیتی که در سال پرآشوب ۹۷ طی کرده، به یقین باید منتظر وضعیت سخت‌تری در سال جدید باشد اما در این زمینه می‌توان راهکارهایی پیشنهاد کرد که به بهبود این شرایط کمک کند.

 او با اشاره به این راهکارها، گفت: اصلاح ساختارهای مالی و مدیریتی کسب و کار، کاهش هزینه‌ها، اصلاح ساختارهای سخت افزاری و تکمیل چرخه تولید بر اساس محصول تخصصی نهایی و دریافت اجرت‌ها با نرخ متناسب با تورم و به صورت نقدی از جمله این راهکارها به شمار می‌آید.

 کلاری ایجاد واحد تحقیقات و بازاریابی و استفاده از روش‌های نوین به منظور ایجاد رابطه مستقیم با مشتریان را یکی دیگری از این اقدامات معرفی کرد و افزود: مطالعه مستمر و آگاهی از شرایط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی روز برای اخذ تصمیمات صحیح، دریافت مشاوره از مشاوران مجرب اقتصادی و استراتژیک از جمله مواردی است که باید به آنها توجه کرد.

 

 وضعیت خاکستری کسب و کار

مدیر چاپخانه ناب‌نقش با بیان اینکه فضای کسب و کار را خاکستری می‌بینم، گفت: نباید فراموش کنیم انسان به امید زنده است و ما محکوم به امیدواری هستیم. وضعیت بدی که در اقتصاد کشور از ابتدای سال ۹۶ شروع شده بود با شدت بیشتر در سال ۹۷ ادامه پیدا کرد و به بدترین حالت خود رسیده است که باعث تاثیرات منفی بی‌شماری شده.

 وی ادامه داد: مهمترین نتیجه این وضعیت، وجود پدیده رکود تورمی، کاهش ارزش پول ملی به ۱/۳ و به تبع آن کاهش قدرت خرید مردم که باعث شده حتی دهک‌های میانی هم به جمع فقیران جامعه اضافه شوند؛ یعنی در واقع قشر متوسط از تقسیم بندی‌های رایج حذف شده و جامعه به دو بخش فقیر که اکثریت را در بر می‌گیرند و غنی تقسیم شود.

کلاری با بیان اینکه نشانه‌ها حاکی از آن است که این روند در سال ۹۸ به بالاترین حد خود خواهد رسید، گفت: مشکلات در تعیین و تخصیص بودجه، کسری بودجه در حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان در پی خواهد داشت، این رقم را به کسری بودجه ۴۰ هزار میلیارد تومانی به جا مانده از سال ۹۷ اضافه کنید، پدیده رکود تورمی، عمیق‌تر و مجدداً پول ملی کاهش ارزش بیشتری را تجربه خواهد کرد.

وی تاکید کرد: اگر دولت و بانک مرکزی اقدامات اصلاحی اقتصادی و بانکی را زودتر انجام ندهند، تبعات زیادی در پی خواهد داشت که به طور حتم سقوط و ورشکستگی اقتصاد کشور گریبان جامعه را خواهد گرفت.

 کلاری با بیان اینکه به نظر می‌رسد در سال جدید عدم سرمایه‌گذاری خارجی و ارزش تولید ناخالص داخلی کشور منهای نفت کاهش زیادی خواهد داشت، عنوان کرد: این اتفاق باعث برهم خوردن توازن بخش صادرات و واردات و در نتیجه کاهش درآمد ارزی در این بخش خواهد بود، بنا بر اعلام مرکز تحقیقات و پژوهش‌های مجلس، تمام بخش‌های اقتصادی به غیر از بخش کشاورزی رشد منفی را تجربه خواهند کرد در بخش صنعت که چاپ هم جزئی از آن است رشد  ۴/۵- را شاهد خواهیم بود و این زنگ خطری جدی است که باید به آن توجه و برای گذر از شرایط سخت آن تمهیداتی را فراهم کرد.

 به گفته وی، دولت در شرایط اقتصاد منهای نفت برای اداره کشور تکیه زیادی بر اخذ مالیات کرده که با توجه به سهم 30 درصدی بخش خصوصی از فعالیت‌های اقتصادی و تجاری، اقتصاد ما عملا دولتی است و این معنایش این است که فشار حداکثری بر بخش خصوصی قرار خواهد گرفت.

کلاری با بیان اینکه پرداخت مالیات عادلانه، برای بخش دولتی نقش انتزاعی و به اصطلاح عامیانه از این جیب به آن جیب است، افزود: مالیات اما برای بخش خصوصی نقش حیاتی و تعیین کننده‌ای در بقا و حفظ کسب و کارشان دارد، دولت و مخصوصا مجلس باید با اصلاح قوانین نادرست بخصوص در مورد مالیات ارزش افزوده و تصویب قوانین حمایتی در این راستا گام مثبتی بردارند.

کلاری با بیان اینکه سال 97 سالی بحرانی برای مواد اولیه صنعت چاپ بود، گفت: بحران کاغذ، بحران زینک و مشکل تهیه ملزومات اولیه مانند مرکب و افزایش سرسام‌آور مجموع آن‌ها باعث ایجاد مشکلات پیچیده و سنگینی شد که از میان آن‌ها می‌توان به کاهش کارهای چاپی و خروج تعداد زیادی از چاپخانه‌ها از چرخه تولید اشاره کرد.